sự chuyển hóa của âm dương

6. Sự chuyển hóa của âm dương

Âm dương chuyển hóa tức là âm dương biến hóa, hai thuộc tính khác nhau của âm dương trong sự vật dưới một điều kiện nhất định sẽ chuyển hóa thành phía bên kia. "Hệ từ” nói: "Âm dương hợp đức, tức là cứng mềm hợp thành vật thể". Âm dương vừa đối lập lẫn nhau nhưng lại dựa vào nhau, chỉ có âm dương thống nhất lại mới có thể thúc đẩy sự vật biến hóa và phát triển, như thế âm dương mới cùng tồn tại lâu dài.

Tuy âm và dương có thuộc tính khác nhau, nhưng lại có thể chuyển hóa lẫn nhau. "Sinh sinh gọi là dịch", "Đạo có biến động nên gọi là hào". Dịch tức là âm dương cùng dịch, tức là âm đến cùng cực sinh dương, dương đến cùng cực sinh âm, cho nên từ âm biến thành dương, dương biến thành âm, hào đầu dương của càn ở dưới, hào sáu đầu của khôn là âm. Điều đó nói lên hai quả càn, khôn đại diện cho sự thống nhất của mâu thuẫn âm dương. Hào đầu của hai quả là sự kết hợp giữa âm dương, là sự bắt đầu âm dương chuyển hóa, tức là âm dương chuyển đổi lẫn nhau, là quy luật tất yếu của sự phát triển của vạn vật. Mọi vật thể chỉ cần phát triển thuận theo sự biến hóa của âm dương thì cuối cùng sẽ đạt được mục đích vạn vật chuyển hóa lẫn nhau.