âm dương tiêu giảm và tăng trưởng

5. Âm dưỡng tiêu giảm và tăng trưởng

Âm dương tiêu giảm và tăng trưởng là chỉ hai mặt đối lập nhau trong mọi sự vật và hiện tượng, đó là sự vận động biến hoá. Sự vận động của nó được tiến hành dưới hình thức cái này giảm, cái kia tăng. Do đó mâu thuẫn đối lập của âm dương từ đầu chí cuối đều ở trạng thái cái này giảm, cái kia tăng, nó ở trong trạng thái cân bằng động, cái này tiến lên, cái kia lùi xuống, chỉ có thế mới giữ được sự phát triển biến hòa bình thường của sự vật. "Hệ tử” có câu: "Mặt trời lặn thì mặt trăng lên, mặt trăng đi thì mặt trời đến, lạnh đi thì nóng đến..." Cái gọi là đi và đến chính là sự tiêu giảm và tăng lên của âm dương, ngày biến thành đêm, đem lại thay thế ngày. Trời từ nóng biến thành lạnh, rồi lại từ lạnh chuyển sang nóng. Dùng quy luật biến hóa của ngày đêm, lạnh nóng để phản ánh quy luật phát triển của sự vật. Nếu sự biến hóa này không bình thường cũng tức phản ứng khác thường của sự tiêu giảm hay tăng lên của âm dương.