Khởi nguồn của học thuyết ngũ hành

II. HỌC THUYẾT NGŨ HÀNH

Học thuyết ngũ hành cũng là tư tưởng sáng tạo độc đáo của nhân dân Trung Quốc. Tư tưởng triết học xán lạn của nó có tác dụng thúc đẩy vô cùng to lớn đối với sự phát triển sự nghiệp khoa học của Trung Quốc. Thực chất của học thuyết ngũ hành cho rằng, thế giới là do năm loại vật

chất cơ bản: kim, mộc thủy, hỏa, thổ cấu tạo thành. Sự phát triển biến hóa của các sự vật và hiện tượng (bao gồm cả con người, trong thế giới tự nhiên đều là kết quả của 5 loại vật chất khác nhau này không ngừng vận động và tác dụng lẫn nhau tạo thành. Phát hiện nay đã tìm ra quy luật và nguyên nhân sự ra đời và huỷ diệt của vạn vật trong vũ trụ, cho nên học thuyết ngũ hành cũng là chủ nghĩa duy vật và phép biện chứng thô sơ. Học thuyết ngũ hành được dùng rất rộng rãi trong các lĩnh vực

khoa học.

1. Khởi nguồn của học thuyết ngũ hành

Trong giới học thuật, sự ra đời của học thuyết ngũ hành vẫn là vấn đề chưa được làm sáng tỏ. Có ba loại ý kiến đối lập nhau rất rõ. Giới dịch học cho rằng, sự ra đời của học thuyết ngũ hành rất có thể cùng đồng thời với học thuyết âm dương. Nhưng với sử học lại có người cho rằng, người sáng tạo ra bọc thuyết ngũ hành là Mạnh Tử. Trong sách "Trung Quốc thông sử giản biên" Phạm Văn Lan có nói: "Mạnh Tử là người đầu tiên sáng tạo ra học thuyết ngũ hành. Trâu Diễn sau Mạnh Tử một ít đã mở rộng học thuyết ngũ hành và ông trở thành nhà âm dương ngũ hành".

Nói học thuyết ngũ hành do Mạnh Tử phát minh, thật ra không có chứng cứ gì xác đáng. Về điểm này ngay Phạm Văn Lan cũng đã tự phủ nhận cách nói của mình. Trong cùng chương của cuốn sách đó, ông Phạm Văn Lan lại viết: "Mặc Tử không tin ngũ hành, bác bỏ thuật chiêm bốc, dùng năm sắc thanh long để định cát hung, đủ thấy rõ thời Đông Chu thuyết ngũ hành đã sớm được phổ biến, đặc biệt đến thời Trâu Diễn phát huy càng mạnh". Mạnh Tử là người nước Lỗ thời Chiến, quốc, còn thời Đông Chu thì đã có học thuyết ngũ hành rồi, rõ ràng không phải là Mạnh Tử đã phát minh ra ngũ hành. Có sách sử nói học thuyết âm dương ngũ hành là do Đổng Trọng Thư đời Hán sáng lập, điều đó lại càng không đúng.

Giới triết học như Vu Bạch Tuệ, Vương Liêm lại cho rằng: "Ngũ hành được viết thành văn thấy trong sách: "Thượng thư của Hồng Phạm” (Tương truyền đó là sách ở những năm đầu thời Tây Chu. Theo nghiên cứu ngày nay thì có thể đó là tác phẩm thời Chiến quốc. Xem sách "Ảnh hưởng của học thuyết âm dương ngũ hành đối với khoa học truyền thống của Trung Quốc"). Qua có thể thấy vấn đề nguồn gốc của học thuyết , ngũ hành vẫn còn chưa sáng tỏ.